วัคซีนผู้ใหญ่ · Adult Vaccines
วัคซีนผู้ใหญ่ควรฉีดอะไรบ้าง? ไข้หวัดใหญ่ HPV ปอดอักเสบ งูสวัด ตับอักเสบบี
Adult Vaccines: Flu, HPV, Pneumococcal, Shingles, Hepatitis B and More
Adult Vaccines: Flu, HPV, Pneumococcal, Shingles, Hepatitis B and More
ข้อควรทราบ: ข้อมูลบนเว็บไซต์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาโดยแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์โดยตรง
This article is for general information. Diagnosis and treatment require physician evaluation.
วัคซีนไม่ได้สำคัญเฉพาะในเด็กเท่านั้น ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุยังควรทบทวนประวัติวัคซีนเป็นระยะ เพราะภูมิคุ้มกันบางโรคลดลงตามเวลา และบางวัคซีนเหมาะกับช่วงอายุ โรคประจำตัว อาชีพ การเดินทาง หรือความเสี่ยงเฉพาะบุคคล
วัคซีนผู้ใหญ่ที่มักควรพิจารณา ได้แก่ ไข้หวัดใหญ่ประจำปี, บาดทะยัก-คอตีบ-ไอกรน, HPV, ไวรัสตับอักเสบบี, ปอดอักเสบจากนิวโมค็อกคัส, งูสวัด และบางรายอาจพิจารณาวัคซีนไวรัสตับอักเสบเอ ไข้เลือดออก หรือวัคซีนเดินทางตามความเสี่ยง
| วัคซีน | ใครควรพิจารณา | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| ไข้หวัดใหญ่ | ผู้ใหญ่ทุกวัย โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้มีโรคเรื้อรัง หญิงตั้งครรภ์ บุคลากรทางการแพทย์ | ฉีดปีละ 1 ครั้ง ในไทยมักแนะนำช่วงเมษายน–พฤษภาคมก่อนฤดูฝน แต่สามารถฉีดได้ตลอดปีตามความเหมาะสม |
| HPV | วัยรุ่นและผู้ใหญ่ตอนต้นที่ยังไม่เคยฉีด หรือผู้ใหญ่ที่ต้องการประเมินประโยชน์เฉพาะราย | ช่วยลดความเสี่ยงโรคจากเชื้อ HPV เช่น หูดหงอนไก่และมะเร็งบางชนิด ยิ่งฉีดก่อนสัมผัสเชื้อยิ่งได้ประโยชน์ |
| ปอดอักเสบ / นิวโมค็อกคัส | ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคปอด หัวใจ ตับ ไต เบาหวาน สูบบุหรี่ หรือภูมิคุ้มกันบกพร่อง | ชนิดและจำนวนเข็มขึ้นกับอายุ โรคประจำตัว และประวัติวัคซีนเดิม ควรให้แพทย์ช่วยวางแผน |
| งูสวัด | โดยเฉพาะอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่องบางกลุ่ม | วัคซีนชนิด recombinant zoster vaccine มักให้ 2 เข็ม ห่างกันตามชนิดวัคซีนและภาวะผู้รับวัคซีน |
| ไวรัสตับอักเสบบี | ผู้ที่ไม่มีภูมิหรือไม่ทราบประวัติ โดยเฉพาะเกิดก่อนปี 2535, บุคลากรทางการแพทย์, ผู้มีความเสี่ยงทางเพศ, ผู้ป่วยโรคตับ/ไต/เบาหวาน | บางรายควรตรวจ HBsAg, anti-HBs และ anti-HBc หรือการตรวจที่แพทย์เห็นสมควรก่อนฉีด |
| ไวรัสตับอักเสบเอ | ผู้มีโรคตับเรื้อรัง ผู้เดินทางไปพื้นที่เสี่ยง ผู้มีความเสี่ยงเฉพาะ | มักเป็นวัคซีน 2 เข็ม อาจตรวจภูมิก่อนฉีดในบางราย |
| ไข้เลือดออก | ต้องประเมินเฉพาะราย ไม่ใช่วัคซีนที่เหมาะกับทุกคน | ควรปรึกษาแพทย์เรื่องอายุ ประวัติเคยติดเชื้อ ภูมิคุ้มกัน การตั้งครรภ์ และข้อห้ามของวัคซีนชนิดเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ |
| บาดทะยัก-คอตีบ-ไอกรน | ผู้ใหญ่ทั่วไป หญิงตั้งครรภ์ หรือเมื่อมีบาดแผลตามความเสี่ยง | มักกระตุ้นบาดทะยัก-คอตีบทุก 10 ปี และใช้ Tdap อย่างน้อย 1 ครั้งตามความเหมาะสม |
วัคซีนบางชนิดเป็นวัคซีนเชื้อมีชีวิตอ่อนฤทธิ์ เช่น อีสุกอีใส MMR หรือวัคซีนบางชนิดในกลุ่มไข้เลือดออก จึงต้องระวังในผู้ตั้งครรภ์และผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งก่อนฉีด
ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย เชียงใหม่ ให้คำแนะนำและบริการวัคซีนผู้ใหญ่ตามอายุ โรคประจำตัว และความเสี่ยงเฉพาะบุคคล เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่ วัคซีนปอดอักเสบ วัคซีนไข้เลือดออก วัคซีน HPV วัคซีนงูสวัด ไวรัสตับอักเสบบี และวัคซีนอื่นตามความเหมาะสม สามารถสอบถามรายการวัคซีนที่มีในช่วงนั้นก่อนเข้ารับบริการ
อ่านต่อเรื่อง วัคซีนไข้หวัดใหญ่ควรฉีดเมื่อไหร่ และ วัคซีนไวรัสตับอักเสบบี ใครควรฉีด หรือดูหน้าบริการ วัคซีนผู้ใหญ่ สันทราย
การวางแผนวัคซีนผู้ใหญ่ควรเริ่มจากการทบทวนประวัติวัคซีนเดิม โรคประจำตัว ยาที่ใช้ ภูมิคุ้มกัน อายุ งานหรือกิจกรรมที่เสี่ยง การเดินทาง และแผนตั้งครรภ์ในอนาคต ไม่ควรเลือกฉีดจากรายการวัคซีนอย่างเดียว เพราะบางชนิดอาจต้องเว้นระยะ บางชนิดควรเลื่อนเมื่อมีไข้หรือเจ็บป่วยเฉียบพลัน และบางชนิดควรปรึกษาแพทย์ก่อนหากมีภูมิคุ้มกันต่ำหรือใช้ยากดภูมิ
| สิ่งที่ควรบอกแพทย์ก่อนฉีดวัคซีน | เหตุผล |
|---|---|
| เคยแพ้วัคซีนหรือแพ้ยารุนแรง | ช่วยประเมินความเสี่ยงและเลือกแนวทางที่ปลอดภัย |
| โรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคไต โรคหัวใจ โรคปอด | บางโรคทำให้ควรให้ความสำคัญกับวัคซีนบางชนิดมากขึ้น |
| ยากดภูมิ สเตียรอยด์ เคมีบำบัด หรือโรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง | อาจมีผลต่อชนิดวัคซีนและช่วงเวลาที่เหมาะสม |
| ตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร | วัคซีนบางชนิดควรเลื่อนหรือเลือกตามคำแนะนำเฉพาะราย |
หากจำประวัติวัคซีนไม่ได้ทั้งหมด สามารถเริ่มจากการเล่าวัคซีนที่เคยฉีดแน่ ๆ โรคที่เคยเป็น และเป้าหมายที่ต้องการป้องกัน แพทย์จะช่วยจัดลำดับว่าอะไรควรฉีดก่อน อะไรควรรอ และอะไรควรตรวจเลือดประกอบก่อนตัดสินใจ
อ่านเพิ่มเติมเรื่อง วัคซีนไวรัสตับอักเสบเอ, การตรวจภูมิไวรัสตับอักเสบบีและวัคซีน, HPV และวัคซีน และ วัคซีนพิษสุนัขบ้าหลังถูกกัด
ควรทบทวนเป็นรายบุคคล เพราะวัคซีนบางชนิดแนะนำตามอายุหรือความเสี่ยง แม้ไม่มีโรคประจำตัว เช่น ไข้หวัดใหญ่ประจำปี หรือบาดทะยักที่ควรกระตุ้นตามระยะเวลา
วัคซีนหลายชนิดสามารถให้ในวันเดียวกันได้ แต่บางชนิดต้องเว้นระยะ โดยเฉพาะวัคซีนเชื้อเป็น จึงควรให้แพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์ช่วยจัดลำดับ
ขึ้นกับชนิดวัคซีนและข้อมูลที่มี บางกรณีไม่จำเป็นต้องเริ่มชุดใหม่ บางกรณีตรวจภูมิหรือให้เข็มกระตุ้นได้ ควรนำข้อมูลเดิมเท่าที่มีมาประเมินร่วมกัน
บทความนี้เรียบเรียงเพื่อให้ความรู้ทั่วไป โดยอ้างอิงแนวทางวัคซีนผู้ใหญ่จากแหล่งข้อมูลทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ และปรับถ้อยคำให้เหมาะกับบริบทผู้ป่วยทั่วไปในไทย
ทัก LINE สอบถามหรือนัดหมายได้เลย ทีมงานพร้อมตอบกลับ หรือโทรศัพท์ในเวลาทำการ
จันทร์–ศุกร์ 17:00–20:00 น. · เสาร์ 13:00–17:00 น.