โรคพิษสุนัขบ้า ความสำคัญ และวัคซีนหลังถูกกัดหรือข่วน
Rabies: why it matters and what to do after animal bites
พญ.วิธิดา จึงวิโรจน์ และ นพ.ธีรฉัตร พรรณเชษฐ์
แพทย์ด้านอายุรกรรม / โลหิตวิทยา · ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย เชียงใหม่
อัปเดตล่าสุด: 2026-09-10
ข้อควรทราบ: ข้อมูลบนเว็บไซต์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาโดยแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์โดยตรง
This article is for general information. Diagnosis and treatment require physician evaluation.
โรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่มักติดต่อจากน้ำลายสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น สุนัข แมว หรือค้างคาว ผ่านการกัด ข่วน หรือเลียบริเวณแผล แม้พบไม่บ่อย แต่หากเริ่มมีอาการแล้วมักรุนแรงมากและเสียชีวิตได้ การป้องกันหลังสัมผัสโรคจึงสำคัญมาก
หากถูกสุนัขหรือแมวกัด ข่วน หรือเลียบริเวณแผล ควรรีบล้างแผลด้วยน้ำและสบู่อย่างน้อย 15 นาที แล้วพบแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยง วัคซีนพิษสุนัขบ้า และวัคซีนบาดทะยัก ไม่ควรรอดูอาการสัตว์อย่างเดียว
ควรล้างแผลทันทีด้วยน้ำและสบู่อย่างน้อย 15 นาที แล้วพบแพทย์โดยเร็วเพื่อประเมินความเสี่ยงโรคพิษสุนัขบ้า วัคซีนพิษสุนัขบ้า วัคซีนบาดทะยัก และการดูแลแผลตามความเหมาะสม
ใกล้บ้าน คลินิกให้บริการประเมินแผลจากสัตว์กัดหรือข่วน ทำแผล ประเมินความเสี่ยงโรคพิษสุนัขบ้า ฉีดวัคซีน และติดตามผลตามการประเมินของแพทย์ แพทย์จะประเมินวัคซีนบาดทะยักร่วมด้วยตามความเหมาะสม หากเพิ่งถูกกัดหรือข่วน ควรล้างแผลด้วยน้ำและสบู่อย่างน้อย 15 นาที แล้วมารับการประเมินโดยเร็ว Walk-in ได้เลยตามเวลาทำการ ไม่จำเป็นต้องนัดหมายล่วงหน้า หากต้องการสอบถามสามารถโทรหรือ LINE ได้
ควรติดต่อคลินิกโดยเร็วเพื่อประเมินและรับคำแนะนำ หากแผลลึกหรือแผลอ้า หรืออยู่บริเวณใบหน้า ดวงตา มือ หรืออวัยวะเพศ ควรไปโรงพยาบาลหรือห้องฉุกเฉินทันที หรือโทร 1669 หากเลือดออกมากหรือกดไม่หยุด มีบาดเจ็บรุนแรง ชาหรือขยับอวัยวะไม่ได้ หายใจลำบาก มีอาการแพ้รุนแรง หมดสติ หรืออาการโดยรวมรุนแรง
พิษสุนัขบ้าติดต่อได้อย่างไร
How rabies spreads- ถูกสัตว์กัดจนมีแผลหรือเลือดออก
- ถูกข่วน โดยเฉพาะหากมีน้ำลายสัตว์ปนเปื้อน
- สัตว์เลียแผล เยื่อบุตา ปาก หรือบริเวณผิวหนังที่ถลอก
- สัมผัสสัตว์ป่วยหรือสัตว์ไม่ทราบประวัติวัคซีนในพื้นที่เสี่ยง
หลังถูกสุนัขหรือแมวกัดควรทำอย่างไร
First aid after animal bites- ล้างแผลทันที ด้วยน้ำไหลและสบู่นานพอสมควร พยายามล้างให้ถึงก้นแผล
- ใส่น้ำยาฆ่าเชื้อ เช่น povidone-iodine หากมีและไม่แพ้
- จดจำสัตว์ที่กัด สี ลักษณะ เจ้าของ ประวัติวัคซีน และสามารถเฝ้าดูอาการสัตว์ได้หรือไม่
- พบแพทย์เร็ว เพื่อประเมินวัคซีนพิษสุนัขบ้า บาดทะยัก และการดูแลแผล
ต้องฉีดวัคซีนทุกครั้งไหม
Do all bites need vaccination?ไม่สามารถตอบเหมือนกันทุกกรณี แพทย์จะประเมินจากชนิดสัตว์ ลักษณะการสัมผัส ความลึกของแผล ตำแหน่งแผล ประวัติวัคซีนของสัตว์ ความสามารถในการสังเกตอาการสัตว์ และประวัติวัคซีนพิษสุนัขบ้าเดิมของผู้ป่วย หากมีความเสี่ยง แพทย์จะวางแผนวัคซีน การดูแลแผล และการติดตามที่เหมาะสมเป็นรายกรณี
วัคซีนพิษสุนัขบ้ามีกี่แบบ
Rabies vaccine: before and after exposure- ฉีดก่อนสัมผัสโรค: เหมาะกับผู้มีความเสี่ยง เช่น สัตวแพทย์ ผู้ทำงานกับสัตว์ ผู้ที่มีโอกาสถูกสัตว์กัดบ่อย หรือผู้เดินทางบางกลุ่ม
- ฉีดหลังสัมผัสโรค: ใช้หลังถูกกัด ข่วน หรือสัมผัสน้ำลายสัตว์ในตำแหน่งเสี่ยง ต้องเริ่มเร็วและฉีดให้ครบตามนัด
การป้องกันพิษสุนัขบ้าหลังสัมผัสโรคต้องฉีดตามกำหนดที่แพทย์วางแผน หากลืมหรือเลื่อนนัดควรติดต่อสถานพยาบาลเพื่อปรับแผน ไม่ควรหยุดเอง
สัตว์เลี้ยงฉีดวัคซีนแล้ว ยังต้องพบแพทย์ไหม
What if the animal is vaccinated?ยังควรพบแพทย์เพื่อประเมิน เพราะต้องดูว่าแผลเป็นอย่างไร ประวัติวัคซีนสัตว์เชื่อถือได้หรือไม่ สัตว์สามารถสังเกตอาการได้หรือไม่ และผู้ป่วยเคยฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้ามาก่อนหรือไม่
ล้างแผลอย่างถูกวิธีหลังถูกกัดหรือข่วน
How to clean the wound correctlyการล้างแผลทันทีเป็นขั้นตอนแรกที่สำคัญมากในการลดความเสี่ยง และควรทำควบคู่กับการรีบไปพบแพทย์เพื่อประเมินวัคซีน ไม่ใช่ทำแทนกัน
- ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดไหลผ่านและสบู่หลาย ๆ ครั้ง ให้นานพอ (แนะนำประมาณ 15 นาที) เพื่อชะล้างเชื้อออกให้มากที่สุด
- หลังล้าง อาจเช็ดแผลด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ เช่น โพวิโดน-ไอโอดีน หรือแอลกอฮอล์ ตามที่มี
- ไม่ควรเย็บปิดแผลทันทีโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยง แพทย์จะพิจารณาเป็นรายกรณี
- จดจำลักษณะสัตว์ เจ้าของ และสถานที่ หากเป็นไปได้ เพื่อช่วยประเมินความเสี่ยงและการเฝ้าดูอาการของสัตว์
ไม่ควรบีบ เค้น ขยี้ จี้ไฟ หรือใส่สมุนไพร/สารแปลกปลอมลงในแผล และไม่ควรรอดูอาการของตัวเองก่อนไปพบแพทย์ เพราะเมื่อมีอาการของโรคพิษสุนัขบ้าแล้วมักรักษาไม่ได้
วัคซีนป้องกันล่วงหน้าเหมาะกับใคร
Who may consider pre-exposure vaccination?นอกจากการฉีดหลังสัมผัสเชื้อแล้ว ยังมีการฉีดวัคซีนป้องกันล่วงหน้า (pre-exposure) สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูง
- ผู้ที่ทำงานหรือสัมผัสสัตว์เป็นประจำ เช่น สัตวแพทย์ ผู้ดูแลสัตว์ หรือผู้ที่ต้องลงพื้นที่ที่มีสัตว์จรจำนวนมาก
- ผู้ที่เดินทางไปพื้นที่ห่างไกลซึ่งเข้าถึงวัคซีนหลังสัมผัสได้ยาก
- การฉีดล่วงหน้าไม่ได้ทำให้ไม่ต้องดูแลเมื่อถูกกัด แต่ช่วยให้ขั้นตอนหลังสัมผัสง่ายขึ้น ความเหมาะสมควรปรึกษาแพทย์
วัคซีนพิษสุนัขบ้าและดูแลแผลที่ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย
Rabies vaccine and wound care in San Saiใกล้บ้าน คลินิกให้บริการประเมินแผลจากสัตว์กัดหรือข่วน ทำแผล ประเมินความเสี่ยงโรคพิษสุนัขบ้า ฉีดวัคซีน และติดตามผลตามการประเมินของแพทย์ แพทย์จะประเมินวัคซีนบาดทะยักร่วมด้วยตามความเหมาะสม Walk-in ได้เลยตามเวลาทำการ ไม่จำเป็นต้องนัดหมายล่วงหน้า หากแผลลึกหรือแผลอ้า ควรติดต่อคลินิกโดยเร็วเพื่อประเมินและรับคำแนะนำเกี่ยวกับขั้นตอนที่เหมาะสม หากเลือดออกมากหรือกดไม่หยุด มีบาดเจ็บรุนแรง หรือมีอาการฉุกเฉิน ควรไปโรงพยาบาลทันที หรือโทร 1669
คลินิกตั้งอยู่ในอำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ใกล้ตลาดสามแยกสันทราย
ดู บริการวัคซีน, บริการทำแผล และอ่าน วัคซีนผู้ใหญ่ควรฉีดอะไรบ้าง
คำถามที่พบบ่อย
Frequently asked questionsถูกแมวข่วนต้องฉีดวัคซีนไหม?
ควรให้แพทย์ประเมินจากลักษณะแผล ตำแหน่ง ประวัติวัคซีนของสัตว์ และประวัติวัคซีนเดิมของผู้ถูกข่วน เพราะแผลเล็กก็อาจมีความเสี่ยงได้
ล้างแผลอย่างเดียวพอไหม?
การล้างแผลทันทีสำคัญมาก แต่ไม่สามารถแทนการประเมินความเสี่ยง วัคซีนพิษสุนัขบ้า วัคซีนบาดทะยัก และการดูแลแผลโดยแพทย์ได้
เคยฉีดครบแล้วถูกกัดอีกต้องทำอย่างไร?
ควรพบแพทย์เพื่อประเมินการฉีดกระตุ้นตามประวัติวัคซีนเดิมและลักษณะการสัมผัส
ถ้าสัตว์ยังดูปกติ รอดูอาการสัตว์ก่อนได้ไหม?
ไม่ควรเลื่อนการพบแพทย์เพื่อรอดูอาการสัตว์ ควรเริ่มล้างแผลและไปรับการประเมินทันที การเฝ้าสังเกตอาการสัตว์ (เช่น สุนัขหรือแมวที่มีเจ้าของ) เป็นข้อมูลเสริมที่แพทย์จะใช้พิจารณาร่วม ไม่ใช่เหตุผลให้รอ
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
Referencesต้องการสอบถามเกี่ยวกับแผลหรือวัคซีน?
Walk-in ได้เลยตามเวลาทำการ ไม่จำเป็นต้องนัดหมายล่วงหน้า หากต้องการสอบถาม โทร 098-039-9363 หรือ LINE @klaibaanclinic ได้ทุกเวลา
จันทร์–ศุกร์ 17:00–20:00 น. · เสาร์ 13:00–17:00 น.