คุมกำเนิด · สุขภาพสตรี · Contraception

ยาคุมกำเนิดชนิดฉีด
ข้อดี ข้อควรรู้ และใครเหมาะบ้าง

Contraceptive injection: how it works, benefits, side effects, and who is suitable

🏥 ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย เชียงใหม่ทบทวนโดยแพทย์อัปเดต 2026-11-04
เขียนและทบทวนโดยแพทย์
พญ.วิธิดา จึงวิโรจน์ และ นพ.ธีรฉัตร พรรณเชษฐ์
แพทย์ด้านอายุรกรรม / โลหิตวิทยา · ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย เชียงใหม่
อัปเดตล่าสุด: 2026-11-04

ข้อควรทราบ: บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับยาคุมกำเนิดชนิดฉีด ไม่ใช่การให้คำปรึกษาทางการแพทย์เฉพาะบุคคล ความเหมาะสมขึ้นกับสุขภาพและประวัติของแต่ละคน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่ม
This article is for general information. Suitability depends on individual health history. Consult a physician before starting.

สรุปเรื่องนี้

ยาคุมฉีดเป็นการคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนที่ไม่ต้องกินยาทุกวัน ชนิด 3 เดือน (DMPA) นัดซ้ำทุก 13 สัปดาห์ หากมาช้าต้องดูชนิดยาและวันที่ฉีดครั้งล่าสุด เพราะเกณฑ์ของยาฉีด 1 เดือนและ 3 เดือนไม่เหมือนกัน ประจำเดือนอาจเปลี่ยนแปลง และการกลับมามีบุตรอาจล่าช้าหลังหยุด DMPA

ยาคุมกำเนิดชนิดฉีดเป็นทางเลือกยอดนิยมสำหรับผู้ที่ต้องการวิธีคุมกำเนิดที่ไม่ต้องจำกินยาทุกวัน มีหลายชนิดในตลาด แต่ที่ใช้แพร่หลายในไทยคือ ยาคุมฉีด 3 เดือน บทความนี้อธิบายกลไก ข้อดี ผลข้างเคียงที่พบบ่อย และสิ่งที่ควรถามแพทย์ก่อนเริ่ม

ยาคุมฉีดคืออะไร มีกี่ชนิด?

Types of contraceptive injections

ยาคุมกำเนิดชนิดฉีดแบ่งเป็น 2 ประเภทหลักตามส่วนประกอบของฮอร์โมน

ชนิดฮอร์โมนระยะเวลาคุ้มครองตัวอย่างยาที่ใช้ในไทย
ยาคุมฉีด 3 เดือนProgestin อย่างเดียว (DMPA)ทุก 12–13 สัปดาห์Depo-Provera, Depotex
ยาคุมฉีด 1 เดือนProgestin + Estrogenทุก 4 สัปดาห์Cyclofem, Mesigyna

ยาคุมฉีด 3 เดือน (DMPA) เป็นชนิดที่ใช้กันมากที่สุดในคลินิกทั่วไปในไทย

ยาคุมฉีดทำงานอย่างไร?

How does the contraceptive injection work?

DMPA (Depot medroxyprogesterone acetate) ออกฤทธิ์หลายกลไกพร้อมกัน

กลไกหลายชั้นนี้ทำให้ประสิทธิภาพสูงมาก เมื่อใช้อย่างสม่ำเสมอตรงเวลา มีประสิทธิภาพสูงมากเมื่อฉีดตรงเวลา

ข้อดีของยาคุมฉีด

Benefits of the contraceptive injection

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยและควรรู้

Common side effects to be aware of

การเปลี่ยนแปลงประจำเดือน — เรื่องปกติที่สุด

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุดของยาคุมฉีด 3 เดือน คือ การเปลี่ยนแปลงรูปแบบประจำเดือน ซึ่งเป็นผลปกติของยา ไม่ใช่สัญญาณของความผิดปกติ

ประจำเดือนขาดพบได้จากยาฉีดคุม

ประจำเดือนขาดหรือมาไม่สม่ำเสมอพบได้บ่อยขณะใช้ยาคุมฉีดชนิด 3 เดือน โดยเฉพาะเมื่อใช้ต่อเนื่อง แต่การไม่มีประจำเดือนเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันได้ว่าไม่ได้ตั้งครรภ์ หากฉีดช้าหรือเลยนัด มีเพศสัมพันธ์ที่อาจเสี่ยง มีอาการสงสัยตั้งครรภ์ หรือรูปแบบประจำเดือนเปลี่ยนไปอย่างฉับพลัน ควรให้แพทย์ประเมินและตรวจตามช่วงเวลาที่เหมาะสม เพราะการตรวจเร็วเกินไปอาจยังไม่พบการตั้งครรภ์

ผลข้างเคียงอื่นที่อาจพบ

ฉีดยาคุมช้าหรือเลยนัด ควรทำอย่างไร?

What to do after a late or missed injection

เริ่มจากตรวจชื่อยา บัตรนัด และวันที่ฉีดครั้งล่าสุด เพราะยาคุมแบบฉีด 1 เดือนกับ DMPA ชนิด 3 เดือนใช้ช่วงนัดและเกณฑ์เมื่อมาช้าไม่เหมือนกัน หากไม่แน่ใจให้ใช้ถุงยางอนามัยหรือเว้นเพศสัมพันธ์ชั่วคราวและติดต่อคลินิกโดยเร็ว

หลังหยุดยาคุมฉีดจะมีบุตรได้เมื่อไหร่?

Return to fertility after stopping the injection

นี่คือข้อสำคัญที่ควรรู้ก่อนเลือกยาคุมฉีด โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่วางแผนจะมีบุตรในอนาคตอันใกล้

หลังฉีดยาคุมชนิด 3 เดือนเข็มสุดท้าย การตกไข่อาจกลับมาเร็วหรือช้าแตกต่างกันในแต่ละคน และอาจใช้เวลาหลายเดือน การกลับมาตกไข่ไม่ได้หมายความว่าจะตั้งครรภ์ได้ทันที เพราะยังขึ้นกับปัจจัยอื่นของแต่ละคนด้วย ที่สำคัญ ระยะเวลาที่ร่างกายใช้ในการกลับมาตกไข่ไม่ใช่ช่วงคุ้มครองที่ใช้เลื่อนกำหนดฉีดเข็มถัดไป ผู้ที่วางแผนมีบุตรในอนาคตอันใกล้ควรแจ้งแพทย์ เพื่อเลือกวิธีคุมกำเนิดที่เหมาะสมและสามารถหยุดได้ตามแผน

ใครเหมาะกับยาคุมฉีด?

Who is a good candidate?

ใครควรระวังหรืออาจไม่เหมาะกับยาคุมฉีด?

Who should use caution or avoid it
ควรปรึกษาแพทย์ก่อนฉีด
  • มีประวัติโรคกระดูกพรุนหรือกระดูกหักง่าย
  • วางแผนมีบุตรภายใน 1 ปี
  • มีประวัติมะเร็งเต้านม
  • มีประจำเดือนผิดปกติที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัย
  • กำลังตั้งครรภ์ (ควรตรวจการตั้งครรภ์ก่อนฉีดครั้งแรก)
  • มีโรคตับรุนแรง

ขั้นตอนการฉีดยาคุมที่ใกล้บ้าน คลินิก

What to expect at Klaibaan Clinic
สอบถามบริการฉีดยาคุมที่คลินิก

ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย ให้บริการฉีดยาคุมกำเนิดชนิดฉีดโดยแพทย์ ขั้นตอนรวดเร็ว ไม่ต้องนัดล่วงหน้า เดินทางมาได้เลยในเวลาทำการ แพทย์จะประเมินความเหมาะสม ซักประวัติสุขภาพ และให้คำปรึกษาก่อนฉีด

การฉีดครั้งแรกมักทำในช่วง 1–5 วันแรกของประจำเดือน เพื่อให้มั่นใจว่าไม่ตั้งครรภ์ก่อนเริ่ม หากมาในช่วงอื่น แพทย์อาจแนะนำตรวจการตั้งครรภ์ก่อน

คำถามที่พบบ่อย

Frequently asked questions

ฉีดยาคุม 3 เดือนช้าหรือเลยนัด ควรทำอย่างไร?

DMPA นัดฉีดซ้ำทุก 13 สัปดาห์ และตามแนวทาง CDC สามารถฉีดได้ถึง 15 สัปดาห์จากเข็มก่อนโดยทั่วไปไม่ต้องใช้วิธีเสริม หากเกิน 15 สัปดาห์ควรพบแพทย์เพื่อประเมินว่าไม่น่าตั้งครรภ์ก่อนฉีด ใช้ถุงยางหรือเว้นเพศสัมพันธ์ 7 วันหลังฉีด และพิจารณายาคุมฉุกเฉินเมื่อเหมาะสม เกณฑ์นี้ไม่ใช้กับยาฉีดชนิด 1 เดือน

ยาคุมแบบฉีดป้องกันการตั้งครรภ์ได้แค่ไหน?

เมื่อฉีดสม่ำเสมอตรงตามกำหนด ยาคุมแบบฉีดมีประสิทธิภาพสูงได้ถึง 99% แต่ไม่ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และประสิทธิภาพลดลงหากฉีดช้ากว่ากำหนดหรือขาดการฉีด

ยาคุมแบบฉีดทำให้ประจำเดือนขาดไหม?

ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอหรือขาดไปพบได้บ่อยขณะใช้ยาคุมฉีดชนิด 3 เดือน โดยเฉพาะเมื่อใช้ต่อเนื่อง แต่การไม่มีประจำเดือนเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันได้ว่าไม่ได้ตั้งครรภ์ หากฉีดช้าหรือเลยนัด มีเพศสัมพันธ์ที่อาจเสี่ยง มีอาการสงสัยตั้งครรภ์ หรือรูปแบบประจำเดือนเปลี่ยนไปอย่างฉับพลัน ควรให้แพทย์ประเมินและตรวจตามช่วงเวลาที่เหมาะสม เพราะการตรวจเร็วเกินไปอาจยังไม่พบการตั้งครรภ์

หลังหยุดยาคุมแบบฉีดมีบุตรได้เมื่อไหร่?

หลังฉีดยาคุมชนิด 3 เดือนเข็มสุดท้าย การตกไข่อาจกลับมาเร็วหรือช้าแตกต่างกันในแต่ละคน และอาจใช้เวลาหลายเดือน การกลับมาตกไข่ไม่ได้หมายความว่าจะตั้งครรภ์ได้ทันที และระยะเวลานี้ไม่ใช่ช่วงคุ้มครองที่ใช้เลื่อนกำหนดฉีดเข็มถัดไป ผู้ที่วางแผนมีบุตรในอนาคตอันใกล้ควรแจ้งแพทย์เพื่อเลือกวิธีคุมกำเนิดที่เหมาะสม

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

References

สนใจฉีดยาคุมกำเนิดที่สันทราย เชียงใหม่?

ใกล้บ้าน คลินิก ให้บริการฉีดยาคุมกำเนิดโดยแพทย์ Walk-in ได้เลย ไม่ต้องนัดล่วงหน้า พร้อมให้คำปรึกษาอย่างเป็นส่วนตัว
จันทร์–ศุกร์ 17:00–20:00 น. · เสาร์ 13:00–17:00 น.