พญ.วิธิดา จึงวิโรจน์ และ นพ.ธีรฉัตร พรรณเชษฐ์
แพทย์ด้านอายุรกรรม / โลหิตวิทยา · ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย เชียงใหม่
อัปเดตล่าสุด: 2026-06-18
ข้อควรทราบ: บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับ HPV ไม่ใช่การให้คำปรึกษาทางการแพทย์เฉพาะบุคคล หากมีข้อสงสัยเรื่องวัคซีนหรือการตรวจ ควรปรึกษาแพทย์โดยตรง
This article provides general information about HPV. Consult a physician for personalised advice.
HPV (Human Papillomavirus) ติดต่อผ่านการสัมผัสผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศโดยตรง ทั้งผู้ชายและผู้หญิงติดได้ ผู้ที่ไม่มีอาการก็แพร่เชื้อได้ ไม่ใช่แค่มะเร็งปากมดลูก แต่ยังก่อมะเร็งทวารหนัก อวัยวะเพศชาย และช่องปาก/ลำคอได้ด้วย วัคซีน HPV ป้องกันได้ถึง 9 สายพันธุ์
HPV หรือ Human Papillomavirus เป็นไวรัสที่พบบ่อยที่สุดในบรรดาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ประชากรส่วนใหญ่เคยสัมผัสเชื้อ HPV ในช่วงชีวิตหนึ่ง อย่างไรก็ตาม ความเข้าใจเกี่ยวกับ HPV มักจำกัดแค่มะเร็งปากมดลูก ทั้งที่จริงแล้ว HPV เกี่ยวข้องกับโรคและมะเร็งอีกหลายชนิดในทั้งผู้หญิงและผู้ชาย
HPV คืออะไร?
What is HPV?HPV เป็นกลุ่มไวรัสมีมากกว่า 200 สายพันธุ์ แบ่งได้เป็น 2 กลุ่มหลักตามความเสี่ยง
| กลุ่ม | สายพันธุ์ที่พบบ่อย | โรคที่อาจเกิดขึ้น |
|---|---|---|
| ความเสี่ยงสูง (High-risk) | 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 | มะเร็งปากมดลูก มะเร็งทวารหนัก มะเร็งปากช่องคลอด มะเร็งอวัยวะเพศชาย มะเร็งช่องปาก/ลำคอ |
| ความเสี่ยงต่ำ (Low-risk) | 6, 11 | หูดที่อวัยวะเพศ (condyloma acuminata) หูดที่กล่องเสียง |
สายพันธุ์ 16 และ 18 รับผิดชอบต่อมะเร็งปากมดลูกประมาณ 70% และมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับ HPV ชนิดอื่นในสัดส่วนสูงด้วย
HPV ติดต่อทางไหนได้บ้าง?
How is HPV transmitted?HPV ติดต่อหลักผ่านการสัมผัสผิวหนังกับผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศ ทวารหนัก และปาก ไม่จำเป็นต้องมีการมีเพศสัมพันธ์แบบสอดใส่ก็อาจติดต่อได้
- เพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด — ช่องทางหลักของการติดต่อ HPV ที่บริเวณปากมดลูกและช่องคลอด
- เพศสัมพันธ์ทางทวารหนัก — เพิ่มความเสี่ยง HPV ที่ทวารหนักและมะเร็งทวารหนักในทุกเพศ
- เพศสัมพันธ์ทางปาก (Oral sex) — HPV สายพันธุ์ 16 เชื่อมโยงกับมะเร็งช่องปากและลำคอ โดยเฉพาะบริเวณต่อมทอนซิลและโคนลิ้น
- การสัมผัสผิวหนังโดยตรงในบริเวณอวัยวะเพศ — แม้ไม่มีเพศสัมพันธ์ก็อาจติดได้
ถุงยางอนามัยช่วยลดความเสี่ยง HPV ได้อย่างมีนัยสำคัญ แต่ไม่สามารถป้องกันได้ 100% เนื่องจาก HPV สามารถอยู่ในบริเวณผิวหนังที่ถุงยางไม่ครอบคลุม
ผู้ชายติด HPV ได้ไหม?
Can men get HPV?ได้ ผู้ชายติดเชื้อ HPV ได้เช่นเดียวกับผู้หญิง ในผู้ชายส่วนใหญ่ร่างกายจะกำจัดเชื้อได้เองโดยไม่มีอาการ แต่ในบางราย HPV อาจก่อให้เกิด
- หูดที่อวัยวะเพศ (condyloma) — จากสายพันธุ์ความเสี่ยงต่ำ เช่น 6, 11
- มะเร็งทวารหนัก — พบบ่อยขึ้นในผู้ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับผู้ชาย (MSM)
- มะเร็งอวัยวะเพศชาย — หายาก แต่เกี่ยวข้องกับ HPV สายพันธุ์ความเสี่ยงสูง
- มะเร็งช่องปากและลำคอ — ปัจจุบันพบมากขึ้น และพบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิง
องค์การอนามัยโลกและ CDC แนะนำให้ฉีดวัคซีน HPV ในทั้งผู้ชายและผู้หญิง โดยเฉพาะก่อนเริ่มมีเพศสัมพันธ์ แต่ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์แล้วก็ยังได้ประโยชน์จากวัคซีนในบางกลุ่ม
ไม่มีอาการ HPV แต่แพร่เชื้อได้ไหม?
Asymptomatic HPV and transmissionใช่ นี่คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้ HPV แพร่ระบาดอย่างกว้างขวาง ผู้ติดเชื้อ HPV ส่วนใหญ่ไม่มีอาการใดๆ ไม่มีหูด ไม่มีแผล ไม่รู้ว่าตัวเองติดเชื้อ แต่สามารถแพร่เชื้อให้คู่นอนได้ตลอดเวลาที่ยังมีเชื้ออยู่
ในคนส่วนใหญ่ที่มีภูมิคุ้มกันปกติ ร่างกายจะกำจัดเชื้อ HPV ได้เองภายใน 1–2 ปี แต่ในบางรายเชื้ออาจคงอยู่และพัฒนาไปสู่ความผิดปกติของเซลล์หรือมะเร็งในระยะยาว
HPV กับมะเร็งปากมดลูก — ควรตรวจอะไร?
HPV and cervical cancer screeningมะเร็งปากมดลูกเกือบ 100% เกิดจาก HPV และเป็นมะเร็งที่ป้องกันและตรวจคัดกรองได้ การตรวจคัดกรองที่แนะนำ ได้แก่
- Pap smear (Pap test) — ตรวจเซลล์ปากมดลูก แนะนำสำหรับผู้หญิงอายุ 21 ปีขึ้นไป ทุก 3 ปี
- HPV DNA test — ตรวจหาเชื้อ HPV โดยตรง ความแม่นยำสูงกว่า Pap test แนะนำทุก 5 ปี หรือร่วมกับ Pap smear
ปัจจุบันยังไม่มีการตรวจ HPV มาตรฐานสำหรับผู้ชายเหมือน Pap smear ในผู้หญิง วิธีป้องกันที่ดีที่สุดในผู้ชายคือการฉีดวัคซีน HPV ก่อนสัมผัสเชื้อ
วัคซีน HPV ป้องกันอะไรได้บ้าง?
What does the HPV vaccine protect against?วัคซีน HPV ที่ใช้ในปัจจุบัน (Gardasil 9) ครอบคลุมสายพันธุ์ที่สำคัญที่สุด 9 สายพันธุ์
| สายพันธุ์ | โรคที่ป้องกัน |
|---|---|
| 6, 11 | หูดที่อวัยวะเพศและหูดที่กล่องเสียง (~90% ของหูดที่อวัยวะเพศทั้งหมด) |
| 16, 18 | มะเร็งปากมดลูก (~70%), มะเร็งช่องปาก/ลำคอ, มะเร็งทวารหนัก, มะเร็งปากช่องคลอด |
| 31, 33, 45, 52, 58 | มะเร็งปากมดลูกเพิ่มเติมอีก ~15–20% |
รวมแล้ววัคซีน 9 สายพันธุ์ป้องกันมะเร็งปากมดลูกได้ประมาณ 90% ของทุกกรณี ผลดีที่สุดเมื่อฉีดก่อนเริ่มมีเพศสัมพันธ์ แต่ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์แล้วก็ยังอาจได้ประโยชน์
ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย ให้บริการวัคซีน HPV พร้อมคำปรึกษาจากแพทย์เรื่องความเหมาะสม ตารางฉีด และข้อควรทราบก่อนฉีด
การป้องกัน HPV ทำได้อย่างไร?
How to reduce HPV risk- ฉีดวัคซีน HPV — มีประสิทธิภาพสูงสุดในการป้องกันสายพันธุ์ที่วัคซีนครอบคลุม
- ใช้ถุงยางอนามัยอย่างสม่ำเสมอ — ลดความเสี่ยง แต่ไม่ป้องกันได้ 100%
- ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกสม่ำเสมอ — Pap smear หรือ HPV DNA test ตามช่วงอายุ
- จำกัดจำนวนคู่นอน — ลดโอกาสสัมผัสเชื้อ HPV สายพันธุ์ใหม่
คำถามที่พบบ่อย
Frequently asked questionsHPV ติดต่อทางไหนได้บ้าง?
ผ่านการสัมผัสผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือปากโดยตรง ทั้งทางเพศสัมพันธ์แบบสอดใส่ เพศสัมพันธ์ทางปาก และการสัมผัสผิวหนังโดยตรง
ผู้ชายติด HPV ได้ไหม?
ได้ HPV ติดได้ในทุกเพศ ในผู้ชายอาจก่อให้เกิดหูดที่อวัยวะเพศ มะเร็งทวารหนัก มะเร็งอวัยวะเพศชาย และมะเร็งช่องปาก/ลำคอ วัคซีน HPV แนะนำทั้งผู้ชายและผู้หญิง
ไม่มีอาการ HPV แต่แพร่เชื้อได้ไหม?
ได้ ผู้ที่ไม่มีอาการใดๆ ก็แพร่เชื้อ HPV ให้คู่นอนได้ นี่คือเหตุผลหลักที่ HPV แพร่หลายมาก
วัคซีน HPV ป้องกันสายพันธุ์ไหนได้บ้าง?
Gardasil 9 ครอบคลุม 9 สายพันธุ์ รวมถึงสายพันธุ์ที่ก่อมะเร็งสูงสุด (16, 18) และสายพันธุ์ที่ก่อหูด (6, 11) ป้องกันมะเร็งปากมดลูกได้ประมาณ 90%
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
Referencesสนใจวัคซีน HPV หรือปรึกษาเรื่อง STI?
ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย ให้คำปรึกษาเรื่อง HPV วัคซีน และการตรวจสุขภาพทางเพศอย่างเป็นส่วนตัวโดยแพทย์
จันทร์–ศุกร์ 17:00–20:00 น. · เสาร์ 13:00–17:00 น.