PEP และ PrEP ต่างกันอย่างไร?
PEP vs PrEP: What Is the Difference?
พญ.วิธิดา จึงวิโรจน์ และ นพ.ธีรฉัตร พรรณเชษฐ์
แพทย์ด้านอายุรกรรม / โลหิตวิทยา · ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย เชียงใหม่
อัปเดตล่าสุด: 2026-07-22
ข้อควรทราบ: ข้อมูลบนเว็บไซต์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาโดยแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์โดยตรง
This article is for general information. PEP or PrEP must be assessed and prescribed by a physician on an individual basis.
PEP คืออะไร?
What is PEP (Post-Exposure Prophylaxis)?PEP ย่อมาจาก Post-Exposure Prophylaxis หรือ การป้องกันหลังการสัมผัส PEP เป็นการใช้ยาต้านไวรัสชั่วคราว หลังจากมีความเสี่ยงที่อาจสัมผัสกับเชื้อ HIV โดยไม่ตั้งใจ เพื่อลดโอกาสการติดเชื้อ
PEP คือยาป้องกัน HIV หลังมีความเสี่ยงและควรเริ่มให้เร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมง ส่วน PrEP คือยาป้องกันก่อนมีความเสี่ยงสำหรับผู้ที่มีโอกาสสัมผัส HIV ต่อเนื่อง ทั้งสองกรณีควรตรวจเลือดและปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยา
PEP is a short-term antiretroviral medication taken after a potential HIV exposure to reduce the risk of infection.
PEP มีประสิทธิผลสูงสุดเมื่อเริ่มยาโดยเร็วที่สุด ภายใน 72 ชั่วโมง หลังเกิดความเสี่ยง ยิ่งเร็วยิ่งดี ไม่แนะนำให้รอ
PEP is most effective when started as soon as possible — within 72 hours of a potential exposure. Do not delay.
หากเพิ่งมีความเสี่ยงต่อ HIV สามารถติดต่อใกล้บ้าน คลินิกทันทีทาง LINE หรือโทรศัพท์ หรือ Walk-in ในเวลาทำการ เพื่อให้แพทย์ประเมินและเริ่ม PEP โดยเร็วหากมีข้อบ่งชี้ หากเลยเวลาทำการและใกล้ครบ 72 ชั่วโมง ให้ติดต่อคลินิกทาง LINE หรือโทรศัพท์ทันทีเพื่อรับคำแนะนำโดยไม่รอจนเปิดทำการ
ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย เชียงใหม่ ให้บริการประเมินและเริ่ม PEP โดยแพทย์ มียาพร้อมให้บริการตามความเหมาะสม รับ Walk-in และมีบริการตรวจเลือดเบื้องต้น ตรวจ HIV/STI ติดตามผลระหว่างใช้ยา และตรวจติดตามหลังจบยา การปรึกษาเป็นความลับ ไม่ตัดสิน และโดยทั่วไปสามารถเริ่มกระบวนการประเมินและรับบริการได้ภายในครั้งเดียว
สามารถส่งข้อความทาง LINE หรือโทรศัพท์ได้ทุกเวลา หากถูกล่วงละเมิดทางเพศ มีการบาดเจ็บรุนแรง หรือรู้สึกไม่ปลอดภัย สามารถติดต่อใกล้บ้าน คลินิกได้ทันทีเพื่อขอคำแนะนำเรื่อง PEP การตรวจ และการติดตามดูแลต่อเนื่อง หากมีอันตรายเร่งด่วนหรือไม่ปลอดภัยในขณะนั้น ให้โทร 1669 ทันที
PrEP คืออะไร?
What is PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis)?PrEP ย่อมาจาก Pre-Exposure Prophylaxis หรือ การป้องกันก่อนการสัมผัส PrEP เป็นการรับประทานยาต้านไวรัสอย่างสม่ำเสมอ ก่อนมีความเสี่ยง เพื่อลดโอกาสติดเชื้อ HIV ในผู้ที่มีความเสี่ยงสูงเป็นประจำ
PrEP involves taking antiretroviral medication regularly before potential exposure, to reduce the risk of HIV infection in people at ongoing high risk.
การพิจารณา PrEP เป็นเรื่องเฉพาะบุคคล แพทย์จะประเมินจากความเสี่ยง สุขภาพโดยรวม และประวัติการตรวจ STI ก่อนพิจารณาเริ่ม PrEP
Suitability for PrEP is evaluated individually by a physician, considering risk level, overall health, and STI screening results.
PEP กับ PrEP ต่างกันอย่างไร?
Key differences between PEP and PrEP| เกณฑ์ / Criteria | PEP | PrEP |
|---|---|---|
| ใช้เมื่อไร | หลังมีความเสี่ยง After potential exposure | ก่อนมีความเสี่ยง Before potential exposure |
| ระยะเวลา | ประมาณ 28 วัน ~28 days | ต่อเนื่อง (ตามที่แพทย์กำหนด) Ongoing (as prescribed) |
| ความเร่งด่วน | ⚠ ต้องเริ่มโดยเร็ว ภายใน 72 ชม. Time-sensitive | วางแผนล่วงหน้า Planned in advance |
| ต้องพบแพทย์ | ✓ ทุกครั้ง | ✓ เพื่อประเมินและติดตาม |
ทำไมต้องพบแพทย์ก่อนเสมอ?
Why physician assessment is always requiredทั้ง PEP และ PrEP เป็นยาที่ต้องได้รับการประเมินจากแพทย์ก่อนทุกครั้ง เนื่องจาก:
- ต้องประเมินระดับความเสี่ยงและสุขภาพโดยรวมของแต่ละบุคคล
- ต้องตรวจ HIV และ STI อื่น ๆ ก่อนเริ่มยา
- ต้องตรวจการทำงานของไตและตับ
- ต้องติดตามผลระหว่างและหลังการใช้ยา
- ยาอาจมีผลข้างเคียงและปฏิกิริยากับยาอื่น
ห้ามซื้อยาหรือใช้ยาเองโดยไม่ผ่านการประเมินจากแพทย์
ความเป็นส่วนตัว
Confidentialityเราให้บริการปรึกษา PEP/PrEP และตรวจคัดกรอง STI/STD อย่างเป็นส่วนตัวและรักษาความลับ โดยแพทย์ที่เข้าใจและไม่ตัดสิน ทุกข้อมูลได้รับการปกป้องตามจริยธรรมทางการแพทย์
We provide PEP/PrEP consultation and STI/STD screening confidentially, in a non-judgmental environment. All information is protected under medical ethics.
การตรวจ STI/STD
STI/STD Screeningก่อนและระหว่างการใช้ PEP หรือ PrEP แพทย์มักแนะนำให้ตรวจคัดกรองโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ด้วย เพื่อประเมินสุขภาพโดยรวมและวางแผนการดูแลที่เหมาะสม อ่านเพิ่มเติมเรื่อง ตรวจ STD/STI ควรตรวจอะไรบ้าง
- PEP และ PrEP ไม่ใช่การรับประกันว่าจะไม่ติดเชื้อ แต่ช่วยลดความเสี่ยงเมื่อใช้ตามที่แพทย์กำหนด
- การป้องกันที่ดีที่สุดใช้ร่วมกับมาตรการป้องกันอื่น ๆ
- ไม่ควรซื้อยาหรือแบ่งยาจากผู้อื่น
ควรเลือก PEP หรือ PrEP อย่างไร?
How to decide between PEP and PrEPหลักคิดง่าย ๆ คือ PEP ใช้หลังมีความเสี่ยงล่าสุด ส่วน PrEP ใช้ก่อนมีความเสี่ยงในอนาคต หากไม่แน่ใจว่าเข้าข่ายแบบใด ควรปรึกษาแพทย์โดยเร็ว โดยเฉพาะกรณีที่ความเสี่ยงเพิ่งเกิดขึ้นภายในไม่กี่วัน
- เพิ่งมีความเสี่ยง: ควรประเมิน PEP ทันที เพราะมีกรอบเวลาสำคัญภายใน 72 ชั่วโมง
- มีความเสี่ยงซ้ำหรือวางแผนป้องกันระยะยาว: ควรคุยเรื่อง PrEP และการตรวจติดตาม
- มีอาการผิดปกติหรือกังวล STI: ควรตรวจและรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ร่วมด้วย
PEP/PrEP ช่วยลดความเสี่ยง HIV เมื่อใช้ถูกต้อง แต่ไม่ได้ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ทุกชนิด การใช้ถุงยาง การตรวจ STI และการติดตามตามนัดยังสำคัญเสมอ
คำถามที่พบบ่อย
Frequently asked questionsถ้าเพิ่งมีความเสี่ยงเมื่อวาน ควรรอตรวจ HIV ก่อนหรือไม่?
ไม่ควรรอ หากความเสี่ยงเพิ่งเกิดขึ้น ควรพบแพทย์ทันทีเพื่อประเมิน PEP เพราะต้องเริ่มให้เร็วที่สุดและไม่ควรเกิน 72 ชั่วโมงหลังความเสี่ยง
ใช้ PrEP แทน PEP หลังมีความเสี่ยงได้ไหม?
ไม่ควรตัดสินใจเอง หลังมีความเสี่ยงล่าสุดควรให้แพทย์ประเมินว่าควรใช้ PEP หรือไม่ จากนั้นจึงวางแผน PrEP ต่อในรายที่ยังมีความเสี่ยงซ้ำ
ต้องตรวจเลือดก่อนเริ่ม PEP หรือ PrEP หรือไม่?
โดยทั่วไปต้องตรวจ HIV และประเมินสุขภาพ เช่น การทำงานของไต/ตับ รวมถึงพิจารณาตรวจ STI หรือไวรัสตับอักเสบตามความเสี่ยง เพื่อให้ใช้ยาได้อย่างปลอดภัย
ข้อมูลเรื่อง PEP/PrEP เป็นความลับหรือไม่?
เป็นความลับตามจริยธรรมทางการแพทย์ คลินิกให้คำปรึกษาแบบเป็นส่วนตัวและไม่ตัดสิน
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
Referencesมีคำถามเพิ่มเติม? ปรึกษาแพทย์ได้เลย
Have questions? Our physician is here to help.
ไม่ต้องนัดล่วงหน้า · Walk-in welcome · จ–ศ 17:00–20:00 | เสาร์ 13:00–17:00