ตรวจเลือด · โรคไต · Kidney Function

ค่าไต Creatinine และ eGFR คืออะไร
ค่าปกติดูอย่างไร

Kidney function explained: Creatinine, eGFR, BUN and what your results mean

🏥 ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย เชียงใหม่ทบทวนโดย นพ.ธีรฉัตร พรรณเชษฐ์อัปเดต 2026-09-25
เขียนโดยแพทย์
พญ.วิธิดา จึงวิโรจน์ และ นพ.ธีรฉัตร พรรณเชษฐ์
แพทย์ด้านอายุรกรรม / โลหิตวิทยา · ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย เชียงใหม่
ทบทวนล่าสุดโดย นพ.ธีรฉัตร พรรณเชษฐ์: 2026-09-25

ข้อควรทราบ: บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการทำงานของไตและการตีความผลเลือด ค่าอ้างอิงอาจแตกต่างกันตามห้องปฏิบัติการ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตีความผลร่วมกับอาการและประวัติสุขภาพ
Reference ranges may vary by laboratory. Always interpret results with your physician.

สรุปเรื่องนี้

Creatinine คือของเสียจากกล้ามเนื้อที่ตรวจในเลือด ส่วน eGFR เป็นค่าประมาณการกรองของไตที่คำนวณจาก Creatinine ร่วมกับข้อมูลผู้รับการตรวจ ตัวอย่างช่วงอ้างอิง Creatinine ในบทความนี้คือผู้ชาย 0.7–1.2 และผู้หญิง 0.5–1.0 mg/dL แต่ช่วงอ้างอิงจริงอาจต่างกันตามห้องปฏิบัติการ

ควรดูผลร่วมกับ eGFR และการตรวจปัสสาวะ ไม่ควรสรุปว่าเป็นโรคไตจากผลเลือดครั้งเดียว หาก eGFR ต่ำกว่า 60 mL/min/1.73m² ต่อเนื่องอย่างน้อย 3 เดือน อาจเข้าเกณฑ์โรคไตเรื้อรัง แม้ eGFR สูงกว่านั้นก็ยังอาจมีความผิดปกติของไตได้ ควรให้แพทย์แปลผลตามบริบทของแต่ละคน

ไตเป็นอวัยวะที่ทำงานอย่างเงียบๆ ไม่มีเส้นประสาทรับความเจ็บปวดมากนักในระยะต้น โรคไตเรื้อรังจึงมักถูกตรวจพบช้า หลายคนทราบว่าไตเสื่อมก็ต่อเมื่อโรคค่อนข้างมากแล้ว เพราะระยะแรกมักไม่มีอาการชัดเจน บทความนี้อธิบายวิธีทำงานของไต ค่าตรวจเลือดที่เกี่ยวข้อง และเหตุใดการตรวจสม่ำเสมอจึงสำคัญ

ไตทำงานอย่างไร?

How the kidneys work

ไตสองข้างทำหน้าที่กรองเลือดราว 180 ลิตรต่อวัน เพื่อขับของเสีย ควบคุมสมดุลน้ำและเกลือแร่ ปรับสมดุลกรด-ด่าง ผลิตฮอร์โมนควบคุมความดันและการสร้างเม็ดเลือดแดง การทำงานของไตวัดได้จากหลายค่าในเลือดและปัสสาวะ

ผลตรวจเลือดที่บอกการทำงานของไต

Key blood tests for kidney function

1. Creatinine

Creatinine เป็นของเสียจากกระบวนการใช้พลังงานในกล้ามเนื้อ ไตมีหน้าที่กรองออกทางปัสสาวะ หาก Creatinine ในเลือดสูง แสดงว่าไตกรองได้น้อยลง

กลุ่มค่า Creatinine ปกติ (โดยประมาณ)
ผู้ชาย0.7 – 1.2 mg/dL
ผู้หญิง0.5 – 1.0 mg/dL
Creatinine อาจสูงได้จากปัจจัยอื่น

ค่า Creatinine สูงชั่วคราวได้จากการออกกำลังกายหนัก ภาวะขาดน้ำ กินโปรตีนสูง หรือยาบางชนิด ควรตีความร่วมกับ eGFR และประวัติผู้ป่วยเสมอ

2. eGFR (estimated Glomerular Filtration Rate)

eGFR คืออัตราการกรองของไตที่ประมาณจากสูตรคำนวณโดยใช้ค่า Creatinine ร่วมกับอายุและเพศ ช่วยประเมินสมรรถภาพการกรองของไตโดยประมาณ

ตารางด้านล่างแสดงช่วง eGFR เพื่อช่วยอ่านผลเบื้องต้น การวินิจฉัยโรคไตเรื้อรังต้องพิจารณาความผิดปกติของโครงสร้างหรือการทำงานของไตที่ต่อเนื่องอย่างน้อย 3 เดือน โดยดู eGFR ร่วมกับผลปัสสาวะและข้อมูลอื่น

ระดับ eGFR (mL/min/1.73m²)ความหมาย
≥ 90ปกติหรือสูง (อาจมีความผิดปกติอื่นแม้ eGFR ดี)
60 – 89ลดลงเล็กน้อย — ควรติดตาม
45 – 59โรคไตเรื้อรังระยะ 3a — ควรพบแพทย์
30 – 44โรคไตเรื้อรังระยะ 3b — ดูแลอย่างใกล้ชิด
15 – 29โรคไตเรื้อรังระยะ 4 — วางแผนรักษาระยะยาว
< 15ไตวายระยะสุดท้าย — อาจต้องฟอกไตหรือปลูกถ่าย

3. BUN (Blood Urea Nitrogen)

BUN คือของเสียจากการสลายโปรตีนที่ไตกรองออก ค่าปกติประมาณ 7–20 mg/dL BUN สูงได้จากทั้งไตเสื่อม ขาดน้ำ กินโปรตีนมาก หรือเลือดออกในทางเดินอาหาร มักใช้ดูร่วมกับ Creatinine ในอัตราส่วน BUN/Creatinine

4. Uric Acid

กรดยูริกในเลือดสูง (Hyperuricemia) เกิดจากไตขับออกไม่พอ นอกจากทำให้เป็นโรคเกาต์แล้ว ยังเพิ่มความเสี่ยงโรคไตเรื้อรังด้วย ค่าปกติในผู้ชายประมาณ 3.5–7.2 mg/dL และผู้หญิงประมาณ 2.6–6.0 mg/dL

5. Urine microalbumin / Urine albumin-creatinine ratio (UACR)

การมีโปรตีน albumin รั่วออกมาในปัสสาวะในปริมาณน้อยๆ (microalbuminuria) เป็นสัญญาณเริ่มต้นของความเสียหายต่อไต พบบ่อยในผู้ป่วยเบาหวานและความดัน แม้ eGFR จะยังปกติ การตรวจนี้จึงมีประโยชน์มากสำหรับการตรวจพบความผิดปกติตั้งแต่ระยะต้น

ทำไมเบาหวานและความดันโลหิตสูงทำลายไต?

Why diabetes and hypertension damage kidneys

เบาหวานและความดันโลหิตสูงเป็นสองสาเหตุหลักของโรคไตเรื้อรัง (CKD) ในประเทศไทยและทั่วโลก

ตรวจปีละครั้งแม้ไม่มีอาการ

ผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูงควรตรวจ Creatinine, eGFR และ Urine microalbumin อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง เพื่อตรวจพบความผิดปกติตั้งแต่ระยะที่ยังชะลอความเสื่อมได้

อาการของไตเสื่อม — ทำไมจึงรู้ตัวช้า?

Why kidney disease is often silent

ในระยะต้นโรคไตเรื้อรังมักไม่มีอาการเลย เนื่องจากไตมีความสามารถสำรอง (reserve capacity) สูง เมื่อไตเริ่มแสดงอาการ มักหมายความว่าสมรรถภาพไตเหลือน้อยกว่า 25–30% แล้ว

อาการที่อาจพบเมื่อไตเสื่อมมากขึ้น ได้แก่

ดูแลไตให้ยืนยาวได้อย่างไร?

How to protect your kidneys

คำถามที่พบบ่อย

Frequently asked questions

Creatinine คืออะไร ค่าปกติเท่าไหร่?

Creatinine คือของเสียจากกล้ามเนื้อที่ตรวจในเลือด ตัวอย่างช่วงอ้างอิงในบทความนี้คือผู้ชาย 0.7–1.2 mg/dL และผู้หญิง 0.5–1.0 mg/dL แต่ค่าอ้างอิงจริงอาจต่างกันตามห้องปฏิบัติการ ค่าสูงอาจเกิดจากการกรองของไตลดลงหรือปัจจัยอื่น เช่น ภาวะขาดน้ำ มวลกล้ามเนื้อ และยาบางชนิด จึงควรดูร่วมกับ eGFR และข้อมูลสุขภาพของแต่ละคน

eGFR คืออะไร?

eGFR เป็นค่าประมาณการกรองของไตที่คำนวณจาก Creatinine ร่วมกับข้อมูลผู้รับการตรวจ เช่น อายุและเพศ สูตรที่ใช้ขึ้นกับห้องปฏิบัติการ ค่า eGFR ≥ 60 mL/min/1.73m² เพียงอย่างเดียวไม่ตัดโรคไต ควรพิจารณาผลปัสสาวะและความผิดปกติที่ต่อเนื่องอย่างน้อย 3 เดือนร่วมด้วย

ทำไมผู้ป่วยเบาหวานและความดันต้องตรวจไตบ่อย?

เพราะทั้งสองโรคทำลายหลอดเลือดเล็กในไตอย่างค่อยเป็นค่อยไปโดยไม่มีอาการ การตรวจสม่ำเสมอช่วยตรวจพบตั้งแต่ระยะต้นที่ยังชะลอความเสื่อมได้

ไตเสื่อมมีอาการอะไรบ้าง?

ระยะต้นมักไม่มีอาการ เมื่อเสื่อมมากขึ้นอาจพบบวม ปัสสาวะเป็นฟอง อ่อนเพลีย ซีด คัน และความดันสูง เนื่องจากอาการปรากฏช้า การตรวจเลือดจึงสำคัญมาก

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

References

ต้องการตรวจการทำงานของไต?

ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย ให้บริการตรวจ Creatinine, eGFR, BUN, Uric acid และ Urine microalbumin พร้อมคำอธิบายผลจากแพทย์
จันทร์–ศุกร์ 17:00–20:00 น. · เสาร์ 13:00–17:00 น.