เบาหวานควรตรวจอะไรบ้าง และควรติดตามผลอย่างไร
Diabetes Checkup: Key Tests and Follow-up
พญ.วิธิดา จึงวิโรจน์ และ นพ.ธีรฉัตร พรรณเชษฐ์
แพทย์ด้านอายุรกรรม / โลหิตวิทยา · ใกล้บ้าน คลินิก สันทราย เชียงใหม่
อัปเดตล่าสุด: 2026-06-17
ข้อควรทราบ: ข้อมูลบนเว็บไซต์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาโดยแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์โดยตรง
This article is for general information. Diagnosis and treatment require physician evaluation.
เบาหวานเป็นโรคเรื้อรังที่ควรติดตามอย่างสม่ำเสมอ เพราะระดับน้ำตาลที่สูงต่อเนื่องอาจส่งผลต่อหลอดเลือด หัวใจ ไต ดวงตา และเส้นประสาท การตรวจเลือดและตรวจปัสสาวะช่วยให้แพทย์ประเมินการควบคุมน้ำตาลและความเสี่ยงร่วมได้ดีขึ้น
ผู้ป่วยเบาหวานควรติดตามมากกว่าค่าน้ำตาลปลายนิ้ว โดยมักประเมิน HbA1c ความดัน ไขมัน ไต ปัสสาวะ และภาวะแทรกซ้อนตามความเสี่ยง การติดตามสม่ำเสมอช่วยลดโอกาสเกิดโรคหัวใจ ไต ตา และเส้นประสาท
เบาหวานควรตรวจอะไรบ้าง
Important tests for diabetes care- Fasting blood glucose: น้ำตาลหลังงดอาหาร ช่วยดูระดับน้ำตาล ณ วันที่ตรวจ
- HbA1c: น้ำตาลสะสม สะท้อนค่าเฉลี่ยน้ำตาลในช่วงประมาณ 2–3 เดือนที่ผ่านมา
- Lipid profile: ไขมันในเลือด เพื่อประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
- Kidney function: เช่น creatinine/eGFR เพื่อดูการทำงานของไต
- Urine test: ตรวจปัสสาวะหรือโปรตีนในปัสสาวะตามความเหมาะสม เพื่อคัดกรองความเสี่ยงไตจากเบาหวาน
HbA1c คืออะไร
What is HbA1c?HbA1c เป็นการตรวจเลือดที่ช่วยดูระดับน้ำตาลเฉลี่ยย้อนหลังประมาณ 2–3 เดือน จึงมีประโยชน์ทั้งในการคัดกรอง ติดตาม และประเมินแนวโน้มการควบคุมเบาหวาน แต่การแปลผลควรดูร่วมกับอาการ ยา โรคร่วม และผลตรวจอื่น ๆ
การดูแลเบาหวานควรประเมินทั้งน้ำตาล ความดัน ไขมัน ไต น้ำหนัก อาหาร การออกกำลังกาย และความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดร่วมด้วย
ใครบ้างที่ควรตรวจคัดกรองเบาหวาน
Who should consider screening?- มีน้ำหนักเกิน หรือรอบเอวมาก
- มีประวัติครอบครัวเป็นเบาหวาน
- มีความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง หรือเคยตรวจน้ำตาลสูงกว่าปกติ
- มีอาการปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำ น้ำหนักลดผิดปกติ เหนื่อยง่าย หรือแผลหายช้า
ควรติดตามบ่อยแค่ไหน
How often to follow up?ความถี่ในการตรวจขึ้นกับระดับน้ำตาล ยาที่ใช้ โรคร่วม และเป้าหมายการรักษาของแต่ละคน แพทย์จะช่วยวางแผนว่าควรตรวจ HbA1c ไขมัน ไต หรือปัสสาวะบ่อยเพียงใด เพื่อให้เหมาะกับสุขภาพโดยรวม
บริการที่เกี่ยวข้องที่ใกล้บ้าน คลินิก
Related care at Klaibaan Clinicใกล้บ้าน คลินิก สันทราย ให้บริการตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ และติดตามโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ความดัน และไขมันในเลือด พร้อมให้คำแนะนำเบื้องต้นตามผลตรวจและอาการของผู้ป่วย
หากต้องการตรวจน้ำตาล ไขมัน ไต หรือปัสสาวะ ทัก LINE สอบถามหรือนัดหมายได้เลย ทีมงานพร้อมตอบกลับ หรือโทรศัพท์ในเวลาทำการ
ควรเตรียมตัวก่อนตรวจเบาหวานอย่างไร
How to prepare for a diabetes checkup- หากตรวจน้ำตาลอดอาหาร ควรงดอาหารตามเวลาที่คลินิกหรือแพทย์แนะนำ และดื่มน้ำเปล่าได้ตามเหมาะสม
- นำรายชื่อยาที่ใช้ประจำ ผลตรวจเดิม และสมุดบันทึกน้ำตาลหรือความดัน ถ้ามี
- แจ้งอาการน้ำตาลสูงหรือต่ำ เช่น กระหายน้ำ ปัสสาวะบ่อย เหนื่อยง่าย มือสั่น เหงื่อออก หรือหน้ามืด
- หากมีโรคไต โรคหัวใจ ตั้งครรภ์ หรือใช้ยาสเตียรอยด์ ควรแจ้งแพทย์ เพราะอาจมีผลต่อการแปลผลและเป้าหมายการรักษา
ติดตามเบาหวานให้ครบ ไม่ใช่ดูแค่น้ำตาล
Diabetes follow-up beyond glucoseการดูแลเบาหวานที่ดีควรดูทั้งระดับน้ำตาล ความดัน ไขมัน น้ำหนัก การทำงานของไต ปัสสาวะ เท้า ยาที่ใช้ และพฤติกรรมการกิน/การออกกำลังกาย เพราะภาวะแทรกซ้อนของเบาหวานเกี่ยวข้องกับหลอดเลือด หัวใจ ไต ตา เส้นประสาท และแผลที่เท้า ไม่ใช่ตัวเลขน้ำตาลเพียงอย่างเดียว
- รายการยาทั้งหมด รวมถึงยาที่ซื้อเองและอาหารเสริม
- ผลตรวจเดิม เช่น HbA1c ไขมัน ไต ปัสสาวะ หรือสมุดบันทึกน้ำตาล
- ค่าความดันที่วัดที่บ้าน หากมี
- อาการน้ำตาลต่ำ เช่น ใจสั่น เหงื่อออก มือสั่น หน้ามืด หรือสับสน
- ปัญหาเท้า ชา แผลหายช้า ตามัว หรือปัสสาวะผิดปกติ
เป้าหมายการรักษาควรเป็นรายบุคคล
เป้าหมาย HbA1c และการปรับยาอาจต่างกันตามอายุ โรคร่วม ความเสี่ยงน้ำตาลต่ำ และความสามารถในการดูแลตนเอง ผู้ป่วยจึงควรปรึกษาแพทย์เพื่อกำหนดเป้าหมายที่เหมาะสม ไม่ควรปรับยาเองจากผลตรวจเพียงครั้งเดียว
คำถามที่พบบ่อย
Frequently asked questionsตรวจ HbA1c ต้องงดอาหารไหม?
โดยทั่วไป HbA1c ไม่จำเป็นต้องงดอาหาร เพราะเป็นค่าที่สะท้อนน้ำตาลเฉลี่ยย้อนหลังประมาณ 2–3 เดือน แต่ถ้าตรวจน้ำตาลอดอาหารหรือไขมันร่วมด้วย อาจต้องงดอาหารตามคำแนะนำ
ค่าน้ำตาลปลายนิ้วแทน HbA1c ได้ไหม?
น้ำตาลปลายนิ้วบอกระดับน้ำตาล ณ เวลานั้น ส่วน HbA1c ใช้ดูภาพรวมย้อนหลัง ทั้งสองอย่างมีประโยชน์ต่างกันและควรแปลผลร่วมกับอาการและบริบทของผู้ป่วย
เป็นเบาหวานแล้วต้องตรวจไตและไขมันด้วยหรือไม่?
ควรพิจารณาตรวจตามแพทย์แนะนำ เพราะเบาหวานสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคไตและโรคหัวใจหลอดเลือด การดูแลจึงไม่ใช่ดูแต่น้ำตาลอย่างเดียว
ถ้าค่าน้ำตาลสูงครั้งเดียว แปลว่าเป็นเบาหวานเลยไหม?
ยังไม่ควรสรุปเอง แพทย์จะดูชนิดการตรวจ เงื่อนไขการงดอาหาร อาการ และอาจตรวจซ้ำหรือใช้การตรวจอื่นยืนยันตามความเหมาะสม
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
Referencesบทความนี้อ้างอิงข้อมูลสุขภาพจากแหล่งข้อมูลทางการแพทย์ที่น่าเชื่อถือ และปรับถ้อยคำให้เหมาะกับการให้ความรู้ทั่วไปแก่ผู้ป่วย
ต้องการสอบถามหรือนัดหมาย?
ทัก LINE สอบถามหรือนัดหมายได้เลย ทีมงานพร้อมตอบกลับ หรือโทรศัพท์ในเวลาทำการ
จันทร์–ศุกร์ 17:00–20:00 น. · เสาร์ 13:00–17:00 น.