โรคเลือด · Hematology
โลหิตจางเกิดจากอะไร?
เมื่อไรควรพบแพทย์?
Anemia: Causes and When to See a Doctor
Anemia: Causes and When to See a Doctor
ข้อควรทราบ: ข้อมูลบนเว็บไซต์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาโดยแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์โดยตรง
This article is for general information. Diagnosis and treatment require physician evaluation.
โลหิตจาง (Anemia) คือภาวะที่ร่างกายมีฮีโมโกลบิน (Hemoglobin) ในเลือดต่ำกว่าเกณฑ์ปกติ ส่งผลให้เม็ดเลือดแดงนำออกซิเจนไปเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ได้ไม่เพียงพอ โลหิตจางไม่ใช่โรคเดี่ยว แต่เป็นอาการที่เกิดได้จากหลายสาเหตุ
โลหิตจางเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น ขาดธาตุเหล็ก ขาดวิตามิน เลือดออกเรื้อรัง โรคไต โรคเรื้อรัง หรือโรคเลือด การตรวจ CBC และประเมินร่วมกับอาการช่วยให้แพทย์วางแผนตรวจต่อและรักษาได้เหมาะสม
Anemia is a condition in which the blood has insufficient hemoglobin to carry adequate oxygen to the body's tissues. It is a symptom that can arise from various underlying causes.
อาการของโลหิตจางอาจแตกต่างกันตามความรุนแรง บางรายไม่มีอาการชัดเจน แต่อาการที่พบบ่อย ได้แก่:
อาการเหล่านี้อาจเกิดจากสาเหตุอื่นได้เช่นกัน การตรวจเลือด CBC เป็นวิธีที่แพทย์ใช้ยืนยันภาวะโลหิตจาง
พบมากที่สุด โดยเฉพาะในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ สตรีมีครรภ์ และผู้ที่รับประทานอาหารน้อยหรือขาดธาตุเหล็ก เลือดออกเรื้อรัง เช่น ประจำเดือนมากผิดปกติ หรือแผลในทางเดินอาหาร ก็เป็นสาเหตุสำคัญ
ส่งผลให้เม็ดเลือดแดงมีขนาดใหญ่ผิดปกติ (Macrocytic Anemia) พบได้ในผู้ที่ทานอาหารมังสวิรัติเคร่งครัด ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีปัญหาการดูดซึมในลำไส้
ภาวะอักเสบเรื้อรัง โรคไต หรือโรคติดเชื้อระยะยาว อาจส่งผลให้ร่างกายสร้างเม็ดเลือดแดงได้น้อยลง
เช่น โรคธาลัสซีเมีย (Thalassemia) ซึ่งพบได้บ่อยในไทย ทำให้เม็ดเลือดแดงมีโครงสร้างผิดปกติและอายุสั้น
แพทย์จะเริ่มต้นด้วยการตรวจ CBC (Complete Blood Count) เพื่อดูระดับฮีโมโกลบิน ขนาดของเม็ดเลือดแดง และค่าอื่น ๆ จากนั้นอาจสั่งตรวจเพิ่มเติม เช่น ระดับธาตุเหล็กในเลือด (Serum Iron, Ferritin), วิตามิน B12 หรือการตรวจทางพันธุกรรม ขึ้นอยู่กับลักษณะของผลเลือดและอาการ
หากมีอาการฉุกเฉิน กรุณาไปห้องฉุกเฉินโรงพยาบาลใกล้บ้านทันที หรือโทร 1669
แพทย์อาจแนะนำให้พบแพทย์ด้านโรคเลือด (Hematologist) ในกรณีต่อไปนี้:
ดูแลโดย พญ.วิธิดา จึงวิโรจน์ แพทย์ด้านอายุรศาสตร์โรคเลือด พร้อมให้คำปรึกษาและตรวจ CBC เพื่อประเมินเบื้องต้น
Hematology consultation available with CBC screening. Walk-in welcome.
ค่า hemoglobin ที่ต่ำบอกว่ามีภาวะซีด แต่ยังไม่บอกสาเหตุทั้งหมด การประเมินโลหิตจางควรดูขนาดเม็ดเลือดแดง จำนวนเม็ดเลือดขาว เกล็ดเลือด อาการร่วม ประวัติเลือดออก ประจำเดือน อาหาร ยาที่ใช้ โรคประจำตัว และผลตรวจเดิม หากจำเป็นแพทย์อาจพิจารณาตรวจธาตุเหล็ก วิตามินบี12 โฟเลต ไต การอักเสบ หรือการตรวจอื่นตามข้อบ่งชี้
ภาวะซีดไม่ได้เกิดจากขาดธาตุเหล็กเท่านั้น บางรายเกิดจากโรคเรื้อรัง โรคไต การขาดวิตามินบี12/โฟเลต โรคเลือดทางพันธุกรรม หรือความผิดปกติของไขกระดูก การกินธาตุเหล็กเองอาจทำให้พลาดการวินิจฉัยที่สำคัญหรือได้รับยาที่ไม่จำเป็น
ควรให้แพทย์ประเมิน เพราะโลหิตจางอาจเกิดจากหลายสาเหตุ บางรายไม่มีอาการชัดเจนแต่มีภาวะขาดธาตุเหล็ก เลือดออกเรื้อรัง หรือโรคอื่นที่ควรติดตาม
ไม่ควรเริ่มเองโดยไม่ทราบสาเหตุ เพราะโลหิตจางไม่ได้เกิดจากขาดธาตุเหล็กเสมอไป และการได้รับธาตุเหล็กเกินจำเป็นอาจเกิดผลเสียได้
CBC เป็นการตรวจตั้งต้นที่สำคัญ แต่บางรายต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น ferritin/iron study, วิตามิน B12, folate, การทำงานของไต หรือการตรวจธาลัสซีเมีย ตามลักษณะผลเลือด
ควรรีบพบแพทย์หากเหนื่อยมาก เจ็บหน้าอก หน้ามืดเป็นลม อุจจาระดำ อาเจียนเป็นเลือด หรือซีดลงรวดเร็ว
Have questions? Our physician is here to help.
ไม่ต้องนัดล่วงหน้า · Walk-in welcome · จ–ศ 17:00–20:00 | เสาร์ 13:00–17:00